معرفی پتاسیم سدیم تارتارات

پتاسیم سدیم تارتارات (Potassium Sodium Tartrate) با فرمول شیمیایی KNaC₄H₄O₆·4H₂O یک نمک دوگانه اسید تارتاریک است که از ترکیب پتاسیم، سدیم و تارتارات به‌دست می‌آید.

این ترکیب به‌صورت بلورهای شفاف یا سفیدرنگ و محلول در آب وجود دارد و به نام نمک رُشل (Rochelle Salt) نیز شناخته می‌شود.

پتاسیم سدیم تارتارات در صنایع شیمیایی، الکترونیک، مواد غذایی و آزمایشگاهی کاربرد دارد.

ویژگی‌ها و خواص فیزیکی و شیمیایی

• فرمول شیمیایی: KNaC₄H₄O₆·4H₂O
• جرم مولی: 282.22 g/mol
• چگالی: 1.79 g/cm³
• نقطه ذوب: حدود 75 °C (با از دست دادن آب تبلور)
• حلالیت در آب: بالا (63 گرم در 100 میلی‌لیتر آب در دمای 20°C)
• ظاهر: بلورهای شفاف یا پودر سفید
• pH محلول 5%: حدود 6 تا 8

این ترکیب خاصیت پیزوالکتریک دارد و از معدود نمک‌هایی است که در اثر فشار مکانیکی می‌تواند اختلاف پتانسیل الکتریکی ایجاد کند.

H2 کاربردهای پتاسیم سدیم تارتارات

۱. در صنایع الکترونیک:

به‌دلیل خاصیت پیزوالکتریک و فروالکتریک، در گذشته در ساخت کریستال‌های ضبط صدا و میکروفون‌ها استفاده می‌شد.

۲. در آزمایشگاه‌ها:

در محلول‌های فهلینگ (Fehling’s solution) و بندیکت (Benedict’s solution) برای شناسایی قندهای احیاکننده به‌کار می‌رود؛ زیرا این ماده از رسوب زودهنگام یون‌های مس جلوگیری می‌کند.

۳. در صنایع غذایی:

به‌عنوان افزودنی خوراکی (E337) برای پایدارسازی و جلوگیری از تبلور شکر در آب‌نبات‌ها و شیرینی‌جات استفاده می‌شود.

۴. در صنایع شیمیایی:

در تهیه بافرها، محلول‌های استاندارد و واکنش‌های تیتراسیون کاربرد دارد.

۵. در داروسازی:

به‌صورت محدود در برخی فرمولاسیون‌های دارویی به عنوان پایدارکننده یا عامل بافری به کار می‌رود.

روش تولید پتاسیم سدیم تارتارات

پتاسیم سدیم تارتارات از واکنش بین اسید تارتاریک (C₄H₆O₆) با کربنات سدیم (Na₂CO₃) و کربنات پتاسیم (K₂CO₃) در محیط آبی تولید می‌شود. پس از تبخیر محلول، بلورهای شفاف نمک رُشل به‌دست می‌آیند.

C4H6O6+Na2CO3+K2CO3+4H2O→KNaC4H4O6⋅4H2O+2CO2C₄H₆O₆ + Na₂CO₃ + K₂CO₃ + 4H₂O → KNaC₄H₄O₆·4H₂O + 2CO₂C4​H6​O6​+Na2​CO3​+K2​CO3​+4H2​O→KNaC4​H4​O6​⋅4H2​O+2CO2​H2 نکات ایمنی و نگهداری

پتاسیم سدیم تارتارات ماده‌ای غیرسمی و پایدار است، اما باید در شرایط مناسب نگهداری شود:

• در ظرف دربسته و محیط خشک نگهداری شود.
• از تماس با رطوبت زیاد جلوگیری شود زیرا کریستال‌ها آب‌دوست هستند.
• هنگام کار در محیط‌های صنعتی از دستکش و عینک ایمنی استفاده شود.

• قیمت پتاسیم سدیم تارتارات