دی اتیلن گلیکول؛ مشخصات، کاربردهای صنعتی، قیمت و راهنمای خرید

دی اتیلن گلیکول (Diethylene Glycol یا DEG) یکی از ترکیبات مهم خانواده گلیکول‌هاست که به دلیل حلالیت مناسب، نقطه جوش بالا و قابلیت جذب رطوبت در صنایع مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ماده با فرمول شیمیایی C₄H₁₀O₃ و شماره CAS 111-46-6 شناخته می‌شود و به شکل مایعی شفاف، بی‌رنگ و ویسکوز وجود دارد.

دی اتیلن گلیکول در صنایعی مانند تولید رزین و پلی‌استر، پلاستیک، نرم‌کننده‌ها، رنگ و پوشش، جوهر چاپ، حلال‌ها و برخی فرآیندهای گاز و نفت کاربرد دارد. انتخاب گرید مناسب DEG اهمیت زیادی دارد زیرا مشخصات مورد نیاز برای کاربردهای صنعتی، آزمایشگاهی و تخصصی یکسان نیست.

ماده چیست و چه ویژگی‌هایی دارد

دی اتیلن گلیکول یک ترکیب آلی از خانواده گلیکول‌هاست که در ساختار خود دو گروه هیدروکسیل دارد. این ماده از نظر ساختاری به اتیلن گلیکول و تری اتیلن گلیکول نزدیک است و در بسیاری از فرآیندهای شیمیایی به‌عنوان حلال یا ماده اولیه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

یکی از ویژگی‌های مهم DEG، قابلیت اختلاط با آب است. این ماده همچنین با بسیاری از حلال‌ها و ترکیبات آلی سازگاری مناسبی دارد و به دلیل نقطه جوش نسبتاً بالا در فرمولاسیون‌هایی که نیاز به حلال با فراریت پایین‌تر دارند، مورد توجه قرار می‌گیرد.

گروه‌های هیدروکسیل موجود در ساختار دی اتیلن گلیکول باعث می‌شوند این ماده در واکنش‌های شیمیایی و تولید مشتقات مختلف نیز کاربرد داشته باشد. به همین دلیل در کنار موادی مانند تری اتیلن گلیکول، اتیلن گلیکول و پروپیلن گلیکول در صنایع شیمیایی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مشخصات فنی دی اتیلن گلیکول

• فرمول مولکولی: C₄H₁₀O₃
• وزن مولکولی: 106.12 g/mol
• شماره CAS: 111-46-6
• حالت فیزیکی: مایع
• ظاهر: شفاف و بی‌رنگ
• بو: ملایم
• حلالیت: قابل اختلاط با آب
• نقطه ذوب: حدود 10.5- درجه سانتی‌گراد
• نقطه جوش: حدود 245 درجه سانتی‌گراد
• چگالی: حدود 1.12 g/cm³
• ماهیت: دی‌ال
• ویژگی مهم: حلال و ماده واسط شیمیایی

کاربردهای صنعتی دی اتیلن گلیکول

دی اتیلن گلیکول به دلیل ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی مناسب در طیف متنوعی از صنایع مورد استفاده قرار می‌گیرد. مهم‌ترین کاربردهای آن به تولید پلیمر و رزین، حلال‌ها و مواد شیمیایی اختصاص دارد.

کاربرد در تولید رزین‌های پلی‌استر

یکی از کاربردهای مهم دی اتیلن گلیکول، استفاده در تولید برخی رزین‌های پلی‌استر است. گروه‌های هیدروکسیل موجود در ساختار DEG امکان واکنش آن با ترکیبات مختلف در فرآیند تولید رزین را فراهم می‌کند.

نوع گلیکول استفاده‌شده در فرمولاسیون می‌تواند بر ویژگی‌هایی مانند انعطاف‌پذیری، ویسکوزیته و خواص نهایی رزین اثر بگذارد.

کاربرد در تولید پلاستیک و پلیمر

DEG در برخی فرآیندهای تولید پلیمر و مواد پلاستیکی به‌عنوان ماده اولیه یا اصلاح‌کننده مورد استفاده قرار می‌گیرد.

همچنین برخی مشتقات دی اتیلن گلیکول در تولید مواد پلیمری و ترکیبات مورد استفاده در صنایع پلاستیک کاربرد دارند.

کاربرد در تولید نرم‌کننده‌ها

دی اتیلن گلیکول می‌تواند برای تولید برخی استرها و ترکیبات مورد استفاده به‌عنوان نرم‌کننده به کار رود.

این ترکیبات در برخی فرمولاسیون‌های پلیمری برای ایجاد انعطاف‌پذیری و اصلاح خواص محصول نهایی استفاده می‌شوند.

کاربرد به‌عنوان حلال

یکی از کاربردهای شناخته‌شده DEG، استفاده به‌عنوان حلال برای برخی ترکیبات آلی است. نقطه جوش نسبتاً بالا و قابلیت حل‌کنندگی مناسب باعث شده این ماده در بعضی فرمولاسیون‌های صنعتی مورد استفاده قرار گیرد.

در برخی کاربردها، DEG در کنار حلال‌هایی مانند مونو اتیلن گلیکول یا سایر گلیکول‌ها انتخاب می‌شود تا ویژگی‌های مورد نیاز فرمولاسیون به دست آید.

کاربرد در رنگ و پوشش

دی اتیلن گلیکول در برخی فرمولاسیون‌های رنگ، پوشش و مواد مرتبط با پوشش‌دهی به‌عنوان حلال یا ماده کمکی استفاده می‌شود.

در این کاربرد، قابلیت حل‌کنندگی و فراریت نسبتاً پایین آن می‌تواند در تنظیم ویژگی‌های فرمولاسیون مؤثر باشد.

کاربرد در جوهر چاپ

DEG در برخی جوهرهای چاپ به‌عنوان حلال یا جزء کمکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. ویژگی‌های حلالیت آن می‌تواند به حل شدن برخی مواد موجود در فرمولاسیون و تنظیم خواص جوهر کمک کند.

نوع گرید و خلوص مورد نیاز در این کاربرد به نوع جوهر و فرآیند چاپ وابسته است.

کاربرد در صنایع نساجی

دی اتیلن گلیکول در برخی فرآیندهای نساجی و تولید مواد کمکی نساجی نیز کاربرد دارد. قابلیت حل‌کنندگی و ویژگی‌های رطوبتی آن می‌تواند در طراحی برخی فرمولاسیون‌های مورد استفاده در این صنعت مفید باشد.

کاربرد در تولید مواد شیمیایی

دی اتیلن گلیکول به‌عنوان ماده واسط در تولید برخی ترکیبات شیمیایی و مشتقات گلیکولی استفاده می‌شود.

وجود دو گروه هیدروکسیل در ساختار این ماده امکان انجام واکنش‌های مختلف و تولید مشتقات متنوع را فراهم می‌کند.

کاربرد در صنایع نفت و گاز

برخی ترکیبات خانواده گلیکول‌ها در فرآیندهای مرتبط با کنترل رطوبت و فرآوری جریان‌های گازی مورد استفاده قرار می‌گیرند. با این حال، برای کاربردهای اصلی آب‌زدایی گاز طبیعی، تری اتیلن گلیکول کاربرد صنعتی شناخته‌شده‌تری دارد.

بنابراین هنگام خرید گلیکول برای واحدهای نفت و گاز باید ماده مورد نیاز فرآیند دقیقاً مشخص شود و DEG و TEG صرفاً به دلیل شباهت نام جایگزین یکدیگر نشوند.

قیمت دی اتیلن گلیکول و عوامل مؤثر بر آن

قیمت دی اتیلن گلیکول به عوامل مختلفی مانند خلوص، گرید، برند، کشور تولیدکننده، حجم خرید، نوع بسته‌بندی و شرایط بازار پتروشیمی بستگی دارد.

برای خرید عمده، بهتر است قیمت محصول در کنار مشخصات فنی و کیفیت آن بررسی شود.

راهنمای خرید دی اتیلن گلیکول

پیش از خرید DEG باید کاربرد نهایی آن مشخص شود. دی اتیلن گلیکول مورد استفاده در تولید رزین ممکن است به مشخصات متفاوتی نسبت به محصول مورد استفاده در یک فرمولاسیون حلال نیاز داشته باشد.

بررسی خلوص و مشخصات فنی

خلوص یکی از مهم‌ترین پارامترهای خرید دی اتیلن گلیکول است. وجود ناخالصی‌های مختلف می‌تواند روی عملکرد ماده در واکنش‌های شیمیایی و کیفیت محصول نهایی اثر بگذارد.

برای کاربردهای حساس، بهتر است پارامترهای فنی محصول با مشخصات مورد نیاز فرآیند تطبیق داده شوند.

بررسی COA و SDS

در خرید صنعتی دریافت COA یا برگه آنالیز اهمیت زیادی دارد. این سند امکان بررسی خلوص و سایر مشخصات کیفی محموله را فراهم می‌کند.

همچنین SDS باید پیش از خرید و مصرف مطالعه شود تا اطلاعات مربوط به خطرات، شرایط نگهداری، حمل‌ونقل و تجهیزات حفاظت فردی مشخص باشد.

انتخاب برند و بسته‌بندی

در خرید عمده علاوه بر قیمت باید برند، کشور تولیدکننده، نوع بسته‌بندی و شرایط حمل نیز بررسی شود.

برای مصرف صنعتی مداوم، یکنواختی کیفیت محموله‌های مختلف و قابلیت تأمین پایدار نیز اهمیت دارد.

نکات مهم در نگهداری و استفاده از دی اتیلن گلیکول

دی اتیلن گلیکول باید در ظروف مناسب، در محیط خشک و دارای تهویه کافی و دور از منابع حرارت نگهداری شود. ظروف باید به‌خوبی بسته باشند تا از ورود آلودگی و تغییر کیفیت محصول جلوگیری شود.

تماس مستقیم و طولانی‌مدت با ماده باید کنترل شود و هنگام کار با آن از تجهیزات حفاظت فردی مناسب استفاده شود.

دی اتیلن گلیکول ماده‌ای سمی است و نباید برای کاربردهای غذایی، دارویی یا بهداشتی بدون تأیید گرید و مشخصات قانونی مربوط به همان کاربرد استفاده شود. به‌خصوص نباید DEG را با گلیکول‌هایی که برای کاربردهای خاص و تحت الزامات کیفی متفاوت تولید شده‌اند، جایگزین کرد.

در هنگام استفاده، مطالعه SDS و رعایت دستورالعمل‌های ایمنی تولیدکننده ضروری است.

سوالات متداول

دی اتیلن گلیکول چیست؟

دی اتیلن گلیکول یا DEG یک ترکیب آلی از خانواده گلیکول‌ها با فرمول C₄H₁₀O₃ است که به‌عنوان حلال، ماده واسط و ماده اولیه در تولید برخی رزین‌ها، پلیمرها و ترکیبات شیمیایی استفاده می‌شود.

فرمول و شماره CAS دی اتیلن گلیکول چیست؟

فرمول شیمیایی دی اتیلن گلیکول C₄H₁₀O₃ و شماره CAS آن 111-46-6 است. جرم مولکولی این ماده حدود 106.12 گرم بر مول است.

دی اتیلن گلیکول چه کاربردی دارد؟

از مهم‌ترین کاربردهای آن می‌توان به تولید رزین‌های پلی‌استر، پلاستیک و پلیمر، نرم‌کننده‌ها، رنگ و پوشش، جوهر چاپ و استفاده به‌عنوان حلال و ماده واسط شیمیایی اشاره کرد.

تفاوت دی اتیلن گلیکول و تری اتیلن گلیکول چیست؟

هر دو ماده از خانواده گلیکول‌ها هستند اما ساختار مولکولی و خواص فیزیکی متفاوتی دارند. تری اتیلن گلیکول زنجیره اتیلن‌اکسیدی طولانی‌تری دارد و به‌طور گسترده در آب‌زدایی گاز طبیعی استفاده می‌شود، در حالی که DEG کاربردهای متنوعی در تولید رزین، پلیمر و حلال‌ها دارد.

آیا دی اتیلن گلیکول سمی است؟

بله. دی اتیلن گلیکول در صورت ورود به بدن می‌تواند خطرناک و سمی باشد. بنابراین باید مطابق SDS و الزامات ایمنی محصول نگهداری و استفاده شود و از مصرف آن در کاربردهای غذایی یا دارویی بدون گرید و تأییدیه مناسب خودداری شود.

جهت کسب اطلاعات بیشتر به صفحه خرید دی اتیلن گلایکول مراجعه نمایید.