جزئیات مادهی دیمانیتول
- فرمول مولکولی: C₆H₁₄O₆
- جرم مولی: 182.17 g/mol
- چگالی: 1.52 g/cm³
- نقطه ذوب: 165–169 °C
- نقطه جوش: 290 °C (تجزیهای)
- شکل ظاهری: پودر یا کریستال سفید، بیبو، با طعم شیرین
- حلالیت: محلول در آب و الکلهای پایین زنجیر، نامحلول در حلالهای غیرقطبی
شرح مادهی دیمانیتول
دیمانیتول یک الکل قندی (sugar alcohol) طبیعی است که از هیدروژناسیون فروکتوز یا استخراج از منابع گیاهی
مانند جلبکهای قهوهای، قارچها و برخی گیاهان به دست میآید.
این ماده به دلیل طعم شیرین ملایم و کالری پایینتر نسبت به قند، در صنایع غذایی و دارویی اهمیت بالایی دارد.
از نظر فیزیولوژیکی، دیمانیتول خاصیت مدر (ادرارآور) و کاهنده فشار داخل جمجمه و چشم دارد، به همین دلیل در پزشکی کاربرد ویژهای دارد.
کاربردهای صنعتی و دارویی دیمانیتول
کاربردهای دارویی
- مدر و کاهش فشار داخل جمجمه (ICP): استفاده در درمان ادم مغزی و سکته مغزی
- کاهش فشار داخل چشمی (IOP): در درمان گلوکوم و جراحیهای چشم
- عامل تشخیصی: در تستهای عملکرد کلیه برای بررسی فیلتراسیون گلومرولی
- حامل دارویی: بهعنوان پایدارکننده در فرمولاسیون داروها و واکسنها
صنایع غذایی و بهداشتی
- شیرینکننده کمکالری در محصولات رژیمی و دیابتی
- استفاده در آدامسهای بدون قند، شکلاتهای رژیمی و فرآوردههای کمکالری
- به عنوان ضدکیکینگ (Anti-caking agent) در صنایع غذایی
- بهبود طعم داروها و مکملهای جویدنی
کاربردهای صنعتی
- مورد استفاده در تولید رزینها و پلاستیکهای خاص
- به عنوان مادهی پایه در برخی فرمولاسیونهای شیمیایی
نکات ایمنی دیمانیتول
- در دوزهای دارویی (تزریقی یا خوراکی) باید تحت نظر پزشک مصرف شود، زیرا مصرف زیاد میتواند منجر به اختلالات الکترولیتی و دهیدراتاسیون شود.
- در مصرف خوراکی بیش از حد (بیش از 20 گرم در روز) ممکن است اثر ملین و نفخ ایجاد کند.
- برای افراد دیابتی به عنوان جایگزین قند نسبتاً ایمن است.
