تیومرسال (Thimerosal)؛ ترکیب آلی جیوهای با خاصیت ضد میکروبی و نگهدارنده دارویی
جزئیات ماده
نام شیمیایی: تیومرسال
نامهای دیگر: تیمروسال، Sodium ethylmercurithiosalicylate
فرمول مولکولی: C₉H₉HgNaO₂S
جرم مولی: 404.81 گرم بر مول
نقطه ذوب: 232°C
چگالی: 2.51 گرم بر سانتیمتر مکعب
شکل ظاهری: پودر کریستالی سفید یا زرد کمرنگ
انحلالپذیری: محلول در آب و اتانول، نامحلول در حلالهای غیرقطبی
فرمول ساختاری: ترکیب آلی شامل اتم جیوه (Hg) متصل به گروه تیوسالیسیلات
تیومرسال یا تیمروسال (Thimerosal) ترکیبی آلی از جیوه است که بهعنوان ماده نگهدارنده ضدباکتری و ضدقارچ در فرآوردههای دارویی و واکسنها استفاده میشود.
این ماده برای نخستین بار در سال 1928 توسط کمپانی Eli Lilly معرفی شد و بهدلیل پایداری بالا و اثر مهارکنندگی گسترده بر میکروارگانیسمها، در ترکیبات تزریقی و محصولات زیستی جایگاه ویژهای یافت.
کاربرد در صنایع
صنعت دارویی و بیولوژیکی
- نگهدارنده ضد میکروبی در واکسنهای چنددوزی برای جلوگیری از رشد باکتریها و قارچها در محلولهای تزریقی
- استفاده در سرمها، آنتیتوکسینها و فرآوردههای خونی برای حفظ استریلیتی
- افزودنی در محلولهای چشم و گوش جهت جلوگیری از آلودگی ثانویه
صنایع آزمایشگاهی و تشخیصی
- کاربرد در محیطهای کشت سلولی و واکسنهای تحقیقاتی
- نگهدارنده در محلولهای تشخیصی و معرفهای بیوشیمیایی
- استفاده در برخی کیتهای الایزا (ELISA) و تستهای ایمونولوژیک
کاربردهای صنعتی خاص
- بهعنوان عامل ضدعفونیکننده در ابزارهای پزشکی در گذشته
- استفاده محدود در فرمولاسیون مواد آرایشی یا لنزهای تماسی (در حال حاضر جایگزینهای غیرجیوهای توصیه میشوند)
نکات ایمنی و سمیت
تیومرسال حاوی جیوه (Mercury) است و باید با احتیاط کامل مصرف شود.
در مقادیر بالا یا تماس مستقیم، میتواند اثرات نوروتوکسیک (عصبی) و تحریک پوستی یا تنفسی ایجاد کند.
- از تماس مستقیم با پوست، چشم و بخار جلوگیری شود.
- هنگام کار از دستکش نیتریلی، ماسک فیلتردار و هود آزمایشگاهی استفاده شود.
- در صورت بلع یا استنشاق، فوراً به پزشک مراجعه گردد.
شرایط نگهداری:
- در ظروف شیشهای یا پلیاتیلنی مقاوم، دربسته و دور از نور نگهداری شود.
- در دمای 15 تا 25 درجه سانتیگراد و محیط خشک و تهویهدار
- دور از مواد احیاکننده و اسیدهای قوی
بستهبندی و مقیاس صنعتی
- بطریهای شیشهای 10 تا 100 گرمی برای مصارف تحقیقاتی
- ظروف پلیاتیلنی 500 گرمی تا 1 کیلوگرمی برای کاربردهای آزمایشگاهی
- در گریدهای Pharma Grade و Reagent Grade عرضه میشود
