جیوه (Mercury)

جیوه یک عنصر شیمیایی فلزی با نماد Hg است که در دمای اتاق به‌صورت مایع نقره‌ای براق وجود دارد. این عنصر از فلزات سنگین به‌شمار می‌رود و به دلیل خواص فیزیکی و شیمیایی خاص خود، در صنایع مختلف، آزمایشگاه‌ها و تجهیزات اندازه‌گیری کاربرد داشته است. با این حال، به دلیل سمیت بالا، مصرف آن امروزه به‌شدت کنترل می‌شود.

مشخصات فنی جیوه

نماد شیمیایی: Hg

عدد اتمی: 80

جرم اتمی: ‎200.59 g/mol

شکل ظاهری: مایع نقره‌ای براق

نقطه ذوب: ‎–38.83 °C

نقطه جوش: ‎356.73 °C

چگالی: ‎13.53 g/cm³ (در 20°C)

انحلال‌پذیری: نامحلول در آب

گروه شیمیایی: فلزات سنگین

شرح ماده جیوه

جیوه تنها فلزی است که در شرایط استاندارد به‌صورت مایع وجود دارد. این عنصر قابلیت تشکیل آلیاژهایی به نام آمالگام را با بسیاری از فلزات دارد. جیوه به‌راحتی تبخیر می‌شود و بخارات آن بسیار سمی هستند، به همین دلیل استفاده از آن نیازمند رعایت دقیق اصول ایمنی است.

کاربردهای جیوه

تجهیزات اندازه‌گیری

استفاده در دماسنج‌ها

کاربرد در فشارسنج‌ها و بارومترها

صنایع شیمیایی

ماده اولیه در تولید برخی ترکیبات جیوه‌ای

استفاده در فرآیندهای آزمایشگاهی خاص

صنایع الکتریکی

کاربرد محدود در کلیدها و رله‌های جیوه‌ای

پزشکی و دندانپزشکی (قدیمی)

استفاده در آمالگام‌های دندانی (امروزه محدود شده است)

مزایا و ویژگی‌ها

تنها فلز مایع در دمای اتاق

رسانایی الکتریکی مناسب

قابلیت تشکیل آمالگام با فلزات مختلف

پایداری نسبی در برابر اکسیداسیون

نکات ایمنی و شرایط نگهداری

جیوه بسیار سمی است.

بخارات آن به‌شدت برای سیستم عصبی خطرناک هستند.

تماس با پوست و استنشاق بخار باید کاملاً اجتناب شود.

در ظروف کاملاً دربسته و مقاوم نگهداری شود.

استفاده فقط در محیط‌های دارای تهویه قوی و با تجهیزات ایمنی کامل مجاز است.