دو اتیل هگزانوییک اسید یک اسید چرب سنتزی با ساختار ۸ کربنی و شاخهدار است که به دلیل پایداری حرارتی، حلالیت مناسب در ترکیبات آلی و قابلیت تشکیل نمکها و استرهای پایدار، کاربردهای گستردهای در صنایع مختلف دارد. این ماده معمولاً از اکسیداسیون ۲‑اتیل هگزانول تولید میشود.
ویژگی مهم این اسید، شاخهدار بودن زنجیره کربنی است که سبب ایجاد خواص خاصی مثل پایداری اکسیداتیو و فراریت کنترلشده میشود. همین ویژگیها آن را به گزینهای پرمصرف در تولید افزودنیهای پلیمری، نمکهای فلزی، روانکنندهها و کاتالیستها تبدیل کردهاند.
ویژگیهای کلیدی
پایداری حرارتی و شیمیایی بالا
قابلیت تشکیل استرهای پایدار
قدرت چربیدوستی (لیپوفیلیسیته) بالا
مناسب برای ساخت صابونها و نمکهای فلزی با فراریت مناسب
سازگاری با طیف وسیعی از رزینها، روغنها و پلیمرهای صنعتی
جدول مشخصات فنی دو اتیل هگزانوییک اسید
پارامتر
مقدار
واحد
فرمول شیمیایی
C₈H₁₆O₂
-
جرم مولکولی
144.21
g/mol
ظاهر
مایع شفاف یا زرد بسیار کمرنگ
-
بو
بوی مشخص اسیدی
-
چگالی (20°C)
0.90–0.91
g/cm³
نقطه جوش
228–232
°C
نقطه اشتعال
107–115
°C
اسیدیته (Acid Value)
390–410
mg KOH/g
مقدار آب (Karl Fischer)
< 0.1
%
ویسکوزیته (25°C)
6–8
mPa·s
حلالیت در آب
نامحلول
-
حلالیت در مواد آلی
محلول در الکلها، هیدروکربنها، کتونها
-
انواع دو اتیل هگزانوییک اسید
دو اتيل هگزانويیک اسيد بهصورت مدار بسته یک محصول واحد است، اما بسته به خلوص و کاربرد صنعتی طبقهبندی میشود:
1. بر اساس خلوص
گرید 99%: مناسب تولید نمکهای فلزی و کاربردهای حساس
گرید 95%: کاربرد عمومی در صنعت روانکننده و رزینها
2. بر اساس کاربرد
گرید کاتالیستی: مورد استفاده در تولید PU (پلییورتان)
گرید روغنی/افزودنی: مناسب روانکنندهها، سیالات و استرها
گرید صنعتی عمومی: برای تولید رزینها، رنگ و پوشش
کاربردهای صنعتی
1. تولید نمکهای فلزی (Metal Soaps)
یکی از مهمترین کاربردها، تولید نمکهای فلزی مثل:
کبالت اکتوات (Cobalt 2‑EH)
منگنز اکتوات
کلسیم اکتوات
زیرکونیوم اکتوات
نیکل، روی و آلومینیوم اکتوات
این نمکها بهعنوان خشککن رنگها، تثبیتکننده PVC، روانکنندهها، کاتالیست و جاذب UV استفاده میشوند.
2. صنعت رنگ و پوشش
تولید درایرهای رنگ (Co, Mn, Zr octoate)
بهبود تهنشینی رنگ
کنترل زمان خشکشدن
3. تولید پلاستیسایزر و افزودنیهای پلیمری
بهبود فرآیندپذیری PVC
افزایش پایداری حرارتی
بهبود انعطافپذیری پلیمرهای پایه
4. روانکنندهها و گریسها
سنتز استرهای پایدار حرارتی
اصلاح ویسکوزیته روغنها
بهبود مقاومت اکسیداتیو
5. کاتالیستهای شیمیایی
بهعنوان کاتالیست یونی در صنایع زیر کاربرد دارد:
تولید پلییورتانها
پلیمریزاسیون رزینها
سنتزهای آلی حساس
6. صنایع دارویی و آرایشی
سنتز استرهای گرید بالا
افزودنی در فرمولاسیونهای خاص
7. کاربردهای دیگر
افزودنی در سوختها
کمک فرآیند در صنایع لاستیک
ماده اولیه استرهای معطر
قیمت دو اتیل هگزانوییک اسید
قیمت این ماده تحت تأثیر عوامل زیر است:
خلوص (99% گرانتر)
نوسان قیمت ۲‑اتیل هگزانول (ماده اولیه)
نوع کاربرد (کاتالیستی > عمومی)
برند تولیدکننده (مثل BASF، Eastman، LG Chem)
شرایط واردات، تعرفه و حمل
در بازار ایران معمولاً بر اساس بشکههای 180–200 کیلوگرمی عرضه میشود.
