معرفی متابی‌سولفیت سدیم

متابی‌سولفیت سدیم (Sodium Metabisulfite) با فرمول شیمیایی Na₂S₂O₅ یک ترکیب کریستالی سفید رنگ با بوی گوگردی ملایم است که خاصیت احیاکنندگی و ضد میکروبی قوی دارد.
این ماده به‌صورت پودر محلول در آب در صنایع مختلف از جمله غذایی، دارویی، عکاسی، نساجی و تصفیه آب کاربرد فراوانی دارد.

ویژگی‌ها و خواص فیزیکی و شیمیایی

فرمول شیمیایی: Na₂S₂O₅

جرم مولی: 190.1 g/mol

شکل ظاهری: پودر کریستالی سفید تا زرد کم‌رنگ

بو: تند و مشابه دی‌اکسید گوگرد

چگالی: 1.48 g/cm³

نقطه ذوب: حدود 150 °C (تجزیه می‌شود)

انحلال‌پذیری: محلول در آب و اسیدها

pH محلول آبی: حدود 4.5–5.5

در تماس با آب، متابی‌سولفیت سدیم به‌تدریج دی‌اکسید گوگرد (SO₂) آزاد می‌کند و به همین دلیل خاصیت نگهدارنده و ضدباکتریایی دارد.

کاربردهای متابی‌سولفیت سدیم

۱. در صنایع غذایی:

به‌عنوان نگهدارنده، آنتی‌اکسیدان و سفیدکننده در فرآوری مواد غذایی

جلوگیری از قهوه‌ای شدن و فساد مواد مانند میوه خشک، آبمیوه، شربت و سیب‌زمینی فرآوری‌شده

در تصفیه شکر و آب‌میوه‌ها برای حذف اکسیژن محلول

دارای کد افزودنی E223 در استانداردهای بین‌المللی

۲. در صنایع دارویی و بهداشتی:

به‌عنوان عامل آنتی‌اکسیدان و پایدارکننده محلول‌های دارویی

در تولید برخی داروهای تزریقی و آنتی‌بیوتیک‌ها

در صنایع آرایشی برای حفظ پایداری رنگ و فرمولاسیون محصولات

۳. در صنایع شیمیایی و صنعتی:

برای احیای کلر آزاد در پساب‌های صنعتی و استخرها

به‌عنوان عامل کاهنده در فرآیند عکاسی

در صنایع نساجی برای سفید کردن الیاف و پارچه‌ها

در تصفیه آب به‌عنوان خنثی‌کننده کلر و دی‌کلرینه‌کننده

۴. در صنایع تولید نوشیدنی:

برای جلوگیری از رشد میکروبی در آبمیوه و شراب‌ها

کنترل فرایند تخمیر در تولید نوشیدنی‌های الکلی

نکات ایمنی و نگهداری

متابی‌سولفیت سدیم می‌تواند محرک پوست، چشم و دستگاه تنفسی باشد.

در محیط‌های مرطوب، دی‌اکسید گوگرد آزاد می‌کند که گازی سمی و تحریک‌کننده است.

باید در ظروف دربسته، محیط خشک و خنک و دور از رطوبت نگهداری شود.

استفاده از ماسک، دستکش و عینک ایمنی هنگام کار با پودر توصیه می‌شود.

از تماس با اسیدها خودداری شود زیرا باعث آزاد شدن گاز SO₂ می‌شود.

واکنش‌های شیمیایی مهم

در حضور آب و اسید واکنش زیر رخ می‌دهد:

Na2S2O5+H2O→2NaHSO3Na₂S₂O₅ + H₂O → 2NaHSO₃Na2​S2​O5​+H2​O→2NaHSO3​ NaHSO3+H+→Na++H2O+SO2↑NaHSO₃ + H⁺ → Na⁺ + H₂O + SO₂↑NaHSO3​+H+→Na++H2​O+SO2​↑

با کلر واکنش داده و آن را به کلرید احیا می‌کند:

Na2S2O5+Cl2+H2O→2NaHSO4+2HClNa₂S₂O₅ + Cl₂ + H₂O → 2NaHSO₄ + 2HClNa2​S2​O5​+Cl2​+H2​O→2NaHSO4​+2HCl