دودکانول که با نام‌های لوریل الکل، 1-دودکانول و دوازده‌کربنه الکل چرب نیز شناخته می‌شود، یک الکل چرب زنجیره‌بلند است که از اسید لوریک یا روغن نارگیل و پالم مشتق می‌شود. این ماده یکی از مهم‌ترین الکل‌های چرب در صنایع سورفکتانت‌سازی، بهداشت شخصی، شوینده‌ها و روانکارها است. دودکانول به‌صورت مایع روغنی تا نیمه‌جامد با بوی ملایم، نقطه ذوب حدود 24 درجه سانتی‌گراد و پایداری بالا عرضه می‌شود.
ویژگی‌های کلیدی
چربی‌دوست و مناسب برای تولید سورفکتانت‌ها
حل‌پذیر در حلال‌های آلی و نامحلول در آب
پایداری حرارتی و شیمیایی مناسب
زیست‌تخریب‌پذیر و ایمن‌تر نسبت به بسیاری از الکل‌های سنتزی
کاربرد گسترده در شوینده، آرایشی، رزین و پلاستیک
جدول مشخصات فنی دودکانول
پارامتر
مقدار
واحد
فرمول شیمیایی
C₁₂H₂₆O
-
جرم مولکولی
186.34
g/mol
ظاهر
مایع روغنی یا جامد نیمه‌شفاف
-
بو
ملایم و چرب
-
چگالی (20°C)
0.83–0.84
g/cm³
نقطه ذوب
23–25
°C
نقطه جوش
259–270
°C
نقطه اشتعال
حدود 120
°C
حلالیت در آب
نامحلول
-
حلالیت در مواد آلی
محلول در الکل، اتر، هیدروکربن‌ها
-
ویسکوزیته (40°C)
10–13
cP
رنگ (APHA)
حداکثر 30
-
انواع دودکانول
1. بر اساس منبع تولید
مشتق شده از روغن نارگیل و پالم (طبیعی)گرید محبوب در صنایع آرایشی و مراقبت شخصی
مشتق پتروشیمیایی (سنتزی)ارزان‌تر و مناسب مصارف صنعتی سنگین
2. بر اساس خلوص
98%
99%
99.5% (گرید آرایشی و بهداشتی)
کاربردهای صنعتی
1. تولید سورفکتانت‌ها و مواد فعال سطحی
دودکانول ماده اولیه تولید بسیاری از سورفکتانت‌ها:
اتوکسیله‌ها (Laureth)
سولفات‌ها (SLS, SLES پیش‌ماده)
آمیدها و آمین‌ها
استرهای چرب
این مواد در شامپو، مایع ظرفشویی، شوینده‌ها و پاک‌کننده‌های صنعتی استفاده می‌شوند.
2. صنایع آرایشی و بهداشتی
نرم‌کننده (Emollient)
عامل پایدارکننده امولسیون‌ها
افزایش‌دهنده ویسکوزیته
تولید کرم‌ها، لوسیون‌ها، شامپو و نرم‌کننده مو
3. پلیمر و رزین
افزودنی برای بهبود انعطاف‌پذیری
کمک‌فرآیند در تولید پلی‌الفین‌ها
روانکار داخلی/خارجی برای PVC
4. رنگ، چسب و پوشش‌ها
افزایش‌دهنده ترشوندگی
بهبود روانی رنگ
کاهش کف در فرمولاسیون‌های صنعتی
5. روانکارها و روغن‌های صنعتی
پایه تولید استرهای روانکار
افزودنی ضدسایش و کاهش اصطکاک
6. کشاورزی
تولید امولسیفایرها
تولید علف‌کش‌ها و فرمولاسیون‌های O/W و W/O
قیمت دودکانول
عوامل مؤثر بر قیمت:
منبع تولید (نارگیل/پالم معمولاً گران‌تر از نوع پتروشیمیایی)
خلوص (99.5% → گرید آرایشی → بالاترین قیمت)
نوسانات قیمت روغن‌های گیاهی
حجم سفارش (بشکه یا تانکری)
برند و کشور تولیدکننده (چین، مالزی، اندونزی، هند)
راهنمای خرید
انتخاب خلوص مناسب:
آرایشی و بهداشتی → 99.5%
شوینده → 98–99%
صنعت پلیمر و نفت → 98%
بررسی رنگ و شفافیت (رنگ APHA پایین‌تر نشانه کیفیت بهتر است)
توجه به نقطه ذوب (بین 23–25°C استاندارد است)
خرید از واردکنندگان معتبر با COA، MSDS
بررسی بسته‌بندی:
بشکه‌های 170–180 کیلوگرمی
تانکر برای سفارش‌های عمده
نکات ایمنی و نگهداری
تماس طولانی‌مدت با پوست ممکن است ایجاد حساسیت کند
از حرارت و شعله دور نگهداری شود
در محیط خشک و خنک و به‌دور از نور مستقیم ذخیره شود
