دیاتیل اگزالات (Diethyl Oxalate)
دیاتیل اگزالات یکی از ترکیبات استری مهم در شیمی آلی با فرمول مولکولی C₆H₁₀O₄ است که از واکنش بین اتانول و اسید اگزالیک بهدست میآید. این ماده مایع بیرنگ با بوی مشابه استرها بوده و بهعنوان واسطه سنتزی، حلال، و ماده اولیه تولید داروها و آفتکشها بهکار میرود.
بهدلیل واکنشپذیری بالا (بهویژه در برابر بازها و آمینها)، دیاتیل اگزالات نقش کلیدی در تولید بسیاری از مشتقات کربوکسیلات و آمیدها دارد و در صنایع آلی، داروسازی و پلیمر بسیار پرکاربرد است.
⚗️ دیاتیل اگزالات چیست و چه ویژگیهایی دارد؟
دیاتیل اگزالات یک استر دوکاره (Diester) از اسید اگزالیک است. مایعی شفاف، ناپایدار در برابر رطوبت و قابلحل در اغلب حلالهای آلی.
از نظر شیمیایی، بهشکل کنترلشده وارد واکنشهای تراکمی مانند تولید اورهها، ایزوسیاناتها، رنگهای آلی و ترکیبات حلقوی میشود.
ویژگیهای شاخص آن عبارتاند از:
- ساختار ساده اما واکنشپذیری بالا
- حلال مؤثر برای بسیاری از ترکیبات قطبی
- بوی استری ملایم و تبخیر متوسط
- قابلاختلاط با اتانول، استون، بنزن و اتر
- در دمای پایینتر از محیط بهراحتی مایع باقی میماند
📊 جدول مشخصات فنی دیاتیل اگزالات
| فیلد | مقدار / توضیح |
|---|---|
| نام شیمیایی | Diethyl Oxalate |
| فرمول مولکولی | C₆H₁₀O₄ |
| جرم مولکولی | 146.14 g/mol |
| چگالی | 1.077 g/cm³ در 20°C |
| نقطه جوش | 185–186°C |
| نقطه انجماد | -41°C |
| نقطه اشتعال | 65°C |
| حالت فیزیکی | مایع بیرنگ و شفاف |
| بو | استری، شیرین |
| انحلالپذیری در آب | اندک؛ در حلالهای آلی زیاد |
| pH (محلول 1%) | خنثی تا اندکی اسیدی |
| پایداری | در محیط خشک پایدار؛ با آب تجزیه میشود |
| خطرات ایمنی | قابل اشتعال؛ تحریککننده پوست و چشم |
🏭 کاربردهای صنعتی دیاتیل اگزالات
🧬 1. صنایع شیمیایی و سنتز آلی
- ماده اولیه تولید اتیل کاربامات، اتیل سیانات و پارافینیاتها
- پیشماده ساخت ترکیبات دارویی مانند تئوفیلین و باربیتوراتها
- واکنشدهنده در سنتز بازدارندههای خوردگی و افزودنیهای آلی
💊 2. صنعت داروسازی
- بهعنوان واسطه بینابینی (Intermediate) در سنتز ترکیبات دارویی خاص
- استفاده در مسیر سنتز آنتیبیوتیکها و ویتامینها
- حلال کنترلشده در برخی فرآیندهای استخراج دارویی
🎨 3. رنگ، رزین و پلیمر
- استفاده بهعنوان حلال و عامل پیونددهنده در ساخت رنگهای آلی
- جهت اصلاح خواص مکانیکی رزینها و پوششها
- مشارکت در واکنشهای تراکمی جهت تولید پلیاسترهای خاص
🐜 4. حشرهکشها و آفتکشها
- جزء کلیدی در سنتز فسفرهها و کارباماتها
- در ترکیب با آلدهیدها برای تهیه پیشماده سموم ارگانوفسفره
💰 قیمت و عوامل مؤثر بر آن
قیمت دیاتیل اگزالات وابسته به فاکتورهای زیر است:
- خلوص (معمولاً 99% تا 99.5%)
- برند و کشور سازنده (چین، هند، آلمان)
- حجم بستهبندی (1 لیتری تا بشکه 200 لیتری)
- هزینه حمل و شرایط انبارداری (بهدلیل اشتعالپذیری)
- نوسانات نرخ ارز و قیمت اتانول و اسید اگزالیک
در حال حاضر میانگین قیمت در بازار ایران بین 300,000 تا 500,000 تومان به ازای هر کیلوگرم است.
🛒 راهنمای خرید دیاتیل اگزالات
برای خرید ایمن و اقتصادی دیاتیل اگزالات توجه به موارد زیر ضروری است:
- درخواست آنالیز فنی (COA) معتبر از فروشنده
- بررسی تاریخ تولید و شرایط نگهداری خشک و خنک
- انتخاب گرید مناسب با کاربرد (صنعتی، دارویی یا آزمایشگاهی)
- اطمینان از حمل ایمن (دور از حرارت و منابع آتش)
- خرید از تأمینکننده معتبر که توان تأمین مستمر دارد
