سیکلوهگزانون (Cyclohexanone) چیست؟ کاربردها، مشخصات فنی و قیمت

سیکلوهگزانون (Cyclohexanone) یک ترکیب آلی از خانواده کتون‌ها و حلال‌های صنعتی است که در تولید نایلون، سنتز مواد شیمیایی و صنایع پلیمری کاربرد گسترده‌ای دارد. این ماده به دلیل قدرت حلالیت مناسب و قابلیت تبدیل به ترکیبات واسطه شیمیایی، یکی از مواد اولیه مهم در صنایع شیمیایی محسوب می‌شود.

سیکلوهگزانون چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟

سیکلوهگزانون یک کتون حلقوی با فرمول شیمیایی C₆H₁₀O است که از یک حلقه شش‌عضوی کربنی و یک گروه کربونیل تشکیل شده است. این ماده معمولاً به شکل مایعی بی‌رنگ و دارای بوی مشخص شبیه نعناع یا استون عرضه می‌شود.

سیکلوهگزانون در بسیاری از حلال‌های آلی امتزاج‌پذیر است و در آب حلالیت محدودی دارد. مهم‌ترین کاربرد صنعتی آن، استفاده به‌عنوان ماده اولیه برای تولید کاپرولاکتام و آدیپیک اسید است که در ساخت پلی‌آمیدها و الیاف نایلونی نقش دارند.

مشخصات فنی سیکلوهگزانون

• نام انگلیسی: Cyclohexanone
• نام‌های دیگر: Ketohexamethylene، Pimelic Ketone
• فرمول شیمیایی: C₆H₁₀O
• جرم مولی: 98.15 گرم بر مول
• شماره CAS: 108-94-1
• حالت فیزیکی: مایع
• ظاهر: مایع بی‌رنگ تا زرد کم‌رنگ
• بو: مشخص و نسبتاً تند
• نقطه جوش: حدود 155 تا 156 درجه سانتی‌گراد
• حلالیت در آب: محدود؛ حدود 8 تا 9 گرم در 100 گرم آب در دمای محیط
• ویژگی شیمیایی: حلال آلی و ترکیب کتون‌دار
• کاربرد اصلی: ماده اولیه تولید کاپرولاکتام و آدیپیک اسید

کاربردهای صنعتی سیکلوهگزانون

۱. تولید نایلون و پلی‌آمیدها

مهم‌ترین کاربرد سیکلوهگزانون در صنایع پلیمری، استفاده در مسیرهای تولید کاپرولاکتام و آدیپیک اسید است. این ترکیبات در تولید نایلون 6 و نایلون 6,6 کاربرد دارند.

۲. صنایع رنگ و پوشش

سیکلوهگزانون به‌عنوان حلال در برخی فرمولاسیون‌های رنگ، رزین و پوشش‌های صنعتی استفاده می‌شود و به حل‌شدن برخی ترکیبات آلی کمک می‌کند.

۳. صنایع چسب و رزین

این ماده در برخی فرمولاسیون‌های چسب و سامانه‌های رزینی به‌عنوان حلال یا جزء کمکی به کار می‌رود. انتخاب آن به نوع رزین و سازگاری شیمیایی فرمولاسیون بستگی دارد.

۴. سنتز مواد شیمیایی

سیکلوهگزانون به‌عنوان ماده واسطه در تولید ترکیبات آلی مختلف، از جمله برخی مواد مورد استفاده در صنایع شیمیایی و دارویی، کاربرد دارد.

۵. صنایع نساجی و فرآوری پلیمر

در برخی فرایندهای مرتبط با تولید و فرآوری مواد پلیمری، از سیکلوهگزانون به‌عنوان حلال یا ماده واسطه استفاده می‌شود؛ کاربرد دقیق آن به نوع پلیمر و فرایند تولید وابسته است.

قیمت سیکلوهگزانون و عوامل مؤثر بر آن

قیمت سیکلوهگزانون به کیفیت محصول، گرید، برند و شرایط بازار بستگی دارد. مهم‌ترین عوامل مؤثر بر قیمت عبارت‌اند از:

• درصد خلوص: خلوص محصول و میزان ناخالصی‌ها بر کیفیت و قیمت اثر می‌گذارند.
• گرید و کاربرد: نیازهای کیفی مصرف صنعتی یا سنتز شیمیایی ممکن است متفاوت باشد.
• برند و کشور سازنده: مبدأ تولید و اعتبار تأمین‌کننده در قیمت نهایی مؤثر است.
• حجم سفارش: خرید عمده معمولاً شرایط قیمتی متفاوتی نسبت به سفارش‌های کوچک دارد.
• بسته‌بندی و حمل‌ونقل: نوع بسته‌بندی و هزینه جابه‌جایی بر هزینه نهایی تأثیر می‌گذارند.
• نرخ ارز و شرایط عرضه: در محصولات وارداتی، تغییرات نرخ ارز و وضعیت بازار نیز اهمیت دارند.

راهنمای خرید سیکلوهگزانون

هنگام خرید سیکلوهگزانون، ابتدا کاربرد نهایی ماده را مشخص کنید تا گرید متناسب با فرایند خود را انتخاب کنید. بررسی درصد خلوص، مشخصات فنی، رنگ و برگه آنالیز (COA) برای اطمینان از کیفیت محصول ضروری است.

از آنجا که سیکلوهگزانون مایعی قابل اشتعال است و بخارات آن می‌تواند برای سلامتی زیان‌آور باشد، هنگام خرید و نگهداری باید به سلامت بسته‌بندی، تهویه مناسب، دوری از منابع اشتعال و رعایت دستورالعمل‌های ایمنی توجه شود.

مواد شیمیایی مرتبط با سیکلوهگزانون

• سیکلوهگزان (Cyclohexane)
• استون (Acetone)
• متیل اتیل کتون (MEK)
• آدیپیک اسید (Adipic Acid)

برای استعلام موجودی و مقایسه تامین‌کنندگان مختلف، به صفحه خرید سیکلوهگزانون مراجعه نمایید.