سویامید یا Soyamide DEA یک سورفکتانت غیریونی است که از آمیداسیون اسیدهای چرب حاصل از روغن سویا با دی‌اتانول‌آمین تولید می‌شود.
سویامید به عنوان یک جایگزین گیاهی پایدار و مقرون‌به‌صرفه برای سایر آمیدهای چرب نقش مؤثری در بهینه‌سازی رئولوژی شوینده‌ها ایفا می‌کند.
این ماده عملکرد مشابه یا بهتر از آمید های سنتی را ارائه می دهد. خواص سویامید ها نسبت به آمیدهای سنتی از نظر فوم، تثبیت کننده کف و واکنش ویسکوزیته بهبود یافته است.
سویامید (Soyamide DEA) که با عنوان سویا فتی اسید دی‌اتانول‌آمید (Soy Fatty Acid Diethanolamide) نیز شناخته می‌شود، یک سورفکتانت غیریونی پرکاربرد در صنایع شوینده، آرایشی و بهداشتی است. این ترکیب از واکنش تراکمی میان اسیدهای چرب مشتق از روغن سویا و دی‌اتانول‌آمین سنتز می‌شود. سویامید به عنوان یک جایگزین گیاهی پایدار و مقرون‌به‌صرفه برای سایر آمیدهای چرب (نظیر کوکامید دی‌اتانول‌آمین یا لورامید) نقش مؤثری در بهینه‌سازی رئولوژی شوینده‌ها ایفا می‌کند.
حضور زنجیره‌های کربنی بلند و متنوع برگرفته از روغن سویا در ساختار سویامید، خواص منحصربه‌فردی همچون افزایش چشمگیر ویسکوزیته، پایدارسازی و متراکم‌کردن کف، امولسیون‌کنندگی چربی‌ها و کاهش اثرات تحریکی سورفکتانت‌های آنیونی اولیه را به همراه دارد. به همین دلیل، سویامید در فرمولاسیون انواع شامپو، مایعات ظرفشویی و دستشویی، شوینده‌های بدن و پاک‌کننده‌های صنعتی جایگاهی تثبیت‌شده دارد.
سویامید ترکیبی غیریونی با فرمول ساختاری کلی RCON(CH2CH2OH)2\{RCON(CH_2CH_2OH)_2}RCON(CH2CH2OH)2 است که در آن گروه R نماینده زنجیره هیدروکربنی اسیدهای چرب روغن سویا (شامل اسید لینولئیک، اسید اولئیک، اسید پالمیتیک و اسید لینولنیک) است.
به دلیل فقدان بار خالص الکتریکی بر روی سر قطبی مولکول، سویامید رفتاری کاملاً خنثی داشته و با تمامی دسته‌های سورفکتانت‌های آنیونی، کاتیونی و آمفوتری سازگاری دارد. از نقطه نظر عملکردی، این ماده با قرارگیری در بین مولکول‌های سورفکتانت آنیونی (مانند تگزاپون) و کاهش نیروهای دافعه الکترواستاتیک میان سرهای باردار، موجب تشکیل میسل‌های کشیده و شبکه‌ای می‌شود. این پدیده ساختاری، مقاومت جریان مایع را بالا برده و بدون نیاز به استفاده بیش از حد از الکترولیت‌ها (مانند نمک طعام)، ویسکوزیته سیستم شوینده را تنظیم و تثبیت می‌کند.
با وجود کارایی فنی مناسب، کاربرد سویامید در برخی فرآیندها با محدودیت‌هایی همراه است:
سویامید یکی از پایه‌های کلیدی در فرمولاسیون مایعات ظرفشویی و دستشویی است. این ماده پایداری کف را در حضور چربی‌های سرسخت حفظ کرده و باعث ایجاد کف خامه‌ای و ماندگار می‌شود.
در شامپوهای سر و بدن، علاوه بر ایجاد قوام و غلظت مطلوب، مانع از خشکی شدید ساقه مو ناشی از شویندگی سورفکتانت‌های آنیونی شده و شست‌وشویی ملایم‌تر فراهم می‌آورد.
به دلیل خاصیت امولسیون‌کنندگی مناسب، در فرمولاسیون چربی‌زداها (Degreasers) و شوینده‌های کارواش برای حل کردن و امولسیون‌سازی ذرات روغنی و گریس به کار می‌رود.
در صنایع ماشین‌کاری و فلزکاری به عنوان افزودنی ضدخوردگی و عامل پایدارکننده امولسیون‌های روغن در آب در سیالات روان‌کننده استفاده می‌شود.
شیمی بازار به عنوان مرجع تخصصی اطلاعات و تحلیل‌های صنایع شیمیایی، بستری متمرکز برای بررسی مشخصات فنی، ارزیابی کیفی و مقایسه داده‌های فنی گریدهای مختلف سویامید فراهم آورده است. تولیدکنندگان صنایع شوینده، آرایشی و فرمولاتورهای صنعتی می‌توانند با بهره‌گیری از مستندات علمی، برگه‌های آنالیز فنی (COA) و دیتاشیت‌های موجود در شیمی بازار، مناسب‌ترین گرید سویامید را متناسب با الزامات کیفی خط تولید خود ارزیابی و انتخاب کنند.
لورامید از اسیدهای چرب روغن نارگیل (عمدتاً لوریک اسید با طول زنجیره C12) مشتق می‌شود، در حالی که سویامید از اسیدهای چرب روغن سویا (طول زنجیره بلندتر مانند C18) سنتز می‌گردد. زنجیره بلندتر در سویامید در برخی فرمولاسیون‌ها غلظت‌دهی قوی‌تر و نرم‌کنندگی بیشتری به همراه دارد.
سویامید به عنوان تقویت‌کننده کف (Foam Booster) با قرار گرفتن در دیواره حباب‌های کف، کشش سطحی فیلم مایع را کاهش داده و مانع از ترکیدن سریع حباب‌ها در حضور ذرات آلودگی و چربی می‌شود.
بله؛ به دلیل غیریونی بودن و خنثی بودن بار الکتریکی، سویامید سازگاری مناسبی با سورفکتانت‌های زیستی و فاقد سولفات دارد و می‌تواند به قوام‌دهی و پایداری این سیستم‌ها کمک کند.
کدورت ناشی از کاهش دما یک فرآیند فیزیکی برگشت‌پذیر است. کافی است ظرف در دمای ملایم (بین ۳۵ تا ۴۰ درجه سانتی‌گراد) قرار گرفته و به آرامی هم‌زده شود تا شفافیت اولیه کاملاً بازیابی شود.
بهترین نتیجه زمانی حاصل می‌شود که سویامید در مرحله اختلاط سورفکتانت‌های اولیه به آرامی افزوده شده و پس از انحلال کامل، تنظیم نهایی ویسکوزیته با کنترل هم‌زمان پی‌اچ و افزودن تدریجی الکترولیت انجام شود.
