خاصیت جذب‌کنندگی مناسب در صنایع مختلف
خاک دیاتومه نوعی خاک است که از بقایای فسیلی جلبک‌های تک سلولی پوسته‌سخت دیاتوم به وجود آمده‌است. این ماده در دو گرید صنعتی و خوراکی موجود می‌باشد.
خاک دیاتومه (Diatomaceous Earth یا DE) که با نام‌های دیگری مانند کیسلگور (Kieselguhr) و دیاتومیت نیز شناخته می‌شود، یک ماده معدنی طبیعی و رسوبی با منشأ زیستی است. این پودر نرم، سبک و متخلخل عمدتاً از بقایای فسیل‌شده جلبک‌های تک‌سلولی میکروسکوپی به نام «دیاتوم‌ها» تشکیل شده است که طی میلیون‌ها سال در بستر دریاچه‌ها و اقیانوس‌ها رسوب کرده‌اند.
پوسته سخت این میکروارگانیسم‌ها از سیلیس بی‌شکل (آمورف) تشکیل شده است. ساختار میکروسکوپی مشبک، لانه‌زنبوری و بسیار متخلخل خاک دیاتومه همراه با وزن حجمی پایین و مساحت سطح ویژه بالا، آن را به یکی از مؤثرترین و پرکاربردترین کمک‌فیلترها (Filter Aid)، جاذب‌های صنعتی، حشره‌کش‌های ارگانیک و فیلرهای تقویت‌کننده در صنایع گوناگون تبدیل کرده است.
عملکرد منحصر‌به‌فرد خاک دیاتومه در فرآیندهای تصفیه و تولید، ریشه در خواص فیزیکی و شیمیایی ویژه آن دارد:
خاک دیاتومه خام پس از استخراج، بسته به نوع کاربری تحت فرآوری‌های مختلفی قرار می‌گیرد:
۱. گرید طبیعی (Natural / Milled): خاک خام خشک‌شده و خردشده با رنگ خاکستری یا کرم که سیلیس آن کاملاً آمورف بوده و به عنوان حشره‌کش بیولوژیک و افزودنی خوراک دام استفاده می‌شود.
۲. گرید کلسینه‌شده (Calcined): خاک حرارت‌دیده در دمای حدود ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ درجه سانتی‌گراد که فاقد مواد آلی بوده و به رنگ صورتی یا آجری درمی‌آید و در فیلتراسیون سرعت متوسط به کار می‌رود.
۳. گرید کلسینه‌شده با کمک‌ذوب (Flux-Calcined): فرآوری‌شده در حرارت بالا همراه با کربنات سدیم (Soda Ash) که رنگ آن سفید خالص شده، حفرات بزرگ‌تری دارد و دبی فیلتراسیون بسیار بالایی برای تصفیه آب استخرها، روغن‌های خوراکی و نوشیدنی‌ها فراهم می‌کند.
اصلی‌ترین کاربرد صنعتی گریدهای کلسینه خاک دیاتومه، زلال‌سازی و تصفیه قند و شکر، ماءالشعیر، سرکه، شربت گلوکز، روغن‌های خوراکی نباتی و همچنین شفاف‌سازی آنتی‌بیوتیک‌ها و پلاسما در داروسازی است.
به عنوان بستر فیلتر در فیلترهای شنی و فشاری دیاتومی برای حذف ذرات معلق، جلبک‌ها، کیست‌ها و شفاف‌سازی آب استخرهای خانگی و عمومی استفاده می‌شود.
خاک دیاتومه با جذب لایه مومی محافظ بدن حشرات و سایش فیزیکی اسکلت خارجی آن‌ها (نظیر ساس، مورچه، کک و شپش)، باعث دهیدراتاسیون و مرگ بیولوژیک آن‌ها بدون استفاده از سموم شیمیایی می‌شود.
به عنوان ماده ضدکلوخه در خوراک دام، جاذب سموم گوارشی و محرک سلامت روده به جیره غذایی دام و طیور اضافه می‌گردد.
به عنوان پرکننده مات‌کننده (Matting Agent) در تولید رنگ‌های ساختمانی و صنعتی، افزایش مقاومت به سایش و بهبود ویسکوزیته کامپوزیت‌های پلیمری کاربرد دارد.
شیمی بازار به عنوان مرجع تخصصی مواد شیمیایی و مواد اولیه صنعتی، اطلاعات فنی جامعی از انواع گریدهای خاک دیاتومه (طبیعی، کلسینه و فلوکس کلسینه) ارائه می‌دهد. تولیدکنندگان مواد غذایی، پالایشگاه‌های روغن نباتی، مجموعه‌های تصفیه آب، کارخانجات داروسازی و صنایع کشاورزی می‌توانند با بررسی ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی، مطالعه دیتاشیت‌های فنی (TDS) و برگه‌های آنالیز معتبر (COA)، محصولات تولیدکنندگان و واردکنندگان مختلف را بررسی و متناسب با نیاز خطوط تولید خود مقایسه نمایند.
گرید غذایی معمولاً طبیعی (کلسینه‌نشده) با درصد سیلیس کریستالی بسیار ناچیز (زیر ۱٪) و بدون مواد افزودنی است؛ در حالی که گرید استخری تحت فرآیند کلسیناسیون شدید با فلاکس قرار گرفته تا ذرات به هم جوش خورده و فیلتراسیون سریع‌تری ارائه دهد، اما به دلیل کریستوبالیت بالا نباید مصرف خوراکی داشته باشد.
این ماده به صورت فیزیکی عمل می‌کند؛ لبه‌های میکروسکوپی تیز ذرات، لایه لیپیدی محافظ اسکلت خارجی حشرات را خراشیده و آب بدن آن‌ها را جذب می‌کند. گرید طبیعی برای انسان و حیوانات خانگی بی‌خطر و غیرسمی است.
به این معنی است که خاک دیاتومه مستقیماً به مایع کدر اضافه شده یا به صورت لایه اولیه (Precoat) روی پارچه فیلترپرس نشانده می‌شود تا از کور شدن و انسداد سریع منافذ فیلتر جلوگیری کرده و یک لایه نفوذپذیر با منافذ میکرونی تشکیل دهد.
خیر، به دلیل خنثی بودن از نظر شیمیایی و نامحلول بودن در آب و فازهای آلی، هیچ‌گونه مزه، رنگ یا ترکیب ناخواسته‌ای به محصول اضافه نمی‌کند.
باید در بسته‌بندی‌های چندلایه ضد رطوبت، روی پالت و در فضایی کاملاً خشک و دارای تهویه نگهداری شود؛ چرا که رطوبت محیطی ساختار متخلخل ذرات را مسدود کرده و قابلیت جذب آن را کاهش می‌دهد.
